Sanal bağımlılıktan nasıl kurtulurum?

0 1.108
Uzm. Dr. IŞILAY YATKIN | PSİKİYATRİST

Bağımlılık denilince akla ilk, madde bağımlılığı gelir. Ancak madde kullanımındaki tanımlamalarla uyumlu davranışsal bağımlılıklar da vardır. Son yıllarda teknolojinin hızla gelişmesi ve internetin yaygınlaşması ile sanal ortamdaki bağımlılık (internet bağımlılığı) psikiyatri kitaplarında da yerini almaya başladı.

Bağımlılık, tedavi edilebilir kronik bir hastalıktır ve tekrarlama özelliği vardır.

Hastalığın oluşma sebepleri arasında; biyolojik, psikolojik ve toplumsal sebepler yer alır. Biyolojik olarak genetik yatkınlığı olan kişilerde daha fazla görülür. Psikolojik olarak kişinin stresle baş etme düzeneklerindeki kusurlar sebebiyle bir kaçış olarak başlar. Kolay ulaşılabilirliği ve zihindeki yoğunluğun sanal ortamdayken fark edilmeyişi, sanal âlemde daha fazla zaman harcanmasına neden olur. (Bu panik bozukluk hastalarının alkol aldıklarında atak geçirmediklerini ve daha rahat olduklarını fark etmeleri gibi bir düzenek). Toplumsal olarak yapılması uygun görülmeyen davranışların sanal ortamda uygulanması kolaydır. Tepki görme ihtimali yoktur. Her zaman ulaşılabilir.

Ancak bu davranış şeklinin bir de faturası vardır. Beyin içine aldığı her şeyi saklar. Hazla bağlantılandırılan her davranış, beynin ödül yolağından dopamin salgılanmasına neden olur. Bu da alışkanlığın başlamasının biyolojik kısmı. Sonrasında her defasında ‘daha yok mu?’ der beyin. Kısır bir döngü oluşur. Bunun içinden çıkabilmek gittikçe zorlaşır. Fazla uyarı, sonrasındaki normal hayata uyumu zorlaştırır.

SANAL ORTAM BAĞIMLILIĞI NEDİR?

  • Zihinsel olarak bilgisayarla ve görüntülerle yoğun meşguliyet.
  • Dijital ortamda geçirilen süreyi kontrol edememe.
  • Üzüntüden ve olumsuz düşüncelerden kaçmak için internette daha fazla zaman geçirme.
  • Sanal ortamda geçirilen süre hakkında yalan söyleme.
  • İnternetten uzak kalmaya çalışıldığında huzursuzluk ve asabiyet görülme.
  • Sosyal ilişkiler yerine internete bağlanmaktır.
  • Bu sorunun tedavisi, önleyici tedbirler ve tıbbi tedavi olarak ikiye ayırılabilir. Fakat hastalık durumunda mutlaka ruh sağlığı profesyoneline başvurulmalı.

SANAL ORTAMDAN UZAKLAŞABİLMEK İÇİN NELER YAPILMALI?

Öncelikle sorunun varlığı kabul ve tespit edilmeli.

Kişi kendi sorumluluğunu almalı ve bahanelere sığınmamalı.

İnternette geçirdiği zaman için başkalarını suçlamaktan
vazgeçmeli.

Bundan sonra, internette harcanan sürenin takviminin çıkarılması gerekir. Bunu, aileden birisiyle birlikte ve takibinin yapılması tavsiye edilir. Çünkü kişi genelde yaptığını azımsama yönüne meyleder.

Bununla birlikte, internetten boşalan zamanın ne ile doldurulacağına karar verilmeli. İlk başlarda yerine bir şey konulamazsa fazlasıyla zorlanılır.

ÜMİTSİZLİĞE DÜŞMEYİN!

Alışkanlığın söndürülebilmesi için zamana ihtiyaç olduğundan aceleci olmamak gerekir. İnsanın profesyonel destekle ya da desteksiz, kendinde herhangi bir kalıcı değişiklik yapması zaman alır. Bazen geri dönüşler olur ve internette çok zaman geçirilebilir. Bu durumda ümitsizliğe düşmeden, her yeni gün yeni bir fırsat diyerek istikrarı korumaya gayret etmek gerekmektedir.

Böylece kişi, gerçek dünyadaki ilişkilerin bunaltıcılığından kaçarak, sanal ortamda kendisinin yönettiği ve ideal olduğunu düşündüğü, istemediğinde bir tuşla hayatından çıkarttığı tek taraflı ilişkiler ağından kurtulma yoluna girer.

ÇOCUĞUNUZA ÖRNEK OLUN

Önleyici tedbirler; çocukluk döneminden başlarsak, her ebeveynin bilmesi gereken en önemli şey; çocuklar anne babaların yanındaki kayıt cihazlarıdır ve her şeyi kaydederler. Onların beslenmelerinden daha önemlisi etik anlamda tutarlı bireyler olabilmeleridir.

Özellikle 0-6 yaşta etrafta gördükleri ve duydukları her şeyi elemeden alırlar. Bu dönem ebeveynlerin en aktif olmaları, kitap okumayı kendilerine ve çocuklarına öğretmeleri gereken dönemdir. Çocuğu ile zaman geçiren ebeveyn onun etraftan ve kendinden aldığı olumsuzlukları daha çabuk fark edebilir. Böylece yanlışları değiştirme olanağını yakalar. Elinde düzenli olarak cep telefonu olan, dizileri olan ebeveynin, çocuğum bilgisayardan uzak dursun deme gibi bir hakkı olamaz. Çocuğun sabırlı olabilmesi için anne ve babanın sabırlı olması olmazsa olmazlardandır. Kitap okumayı öğrenen çocuklar beynimizin en önemli kısmı olan korteksi aktif şekilde kullanabilmeyi öğrenecekler. Böylece dürtüsel taraflarını daha kolay yönetmeyi başarabileceklerdir.

Haber Bültenimize Abone Olun
Haber bülteni aboneliğini istediğiniz zaman iptal edebilirsiniz.
error: Tüm içerik teliflidir. Kopyalanması yasaktır.