İslam’da ilk vakıf kime ait?

Muhayrık’ın hurma bahçelerinin Resulullah tarafından Müslümanlara vakfedilmesi, İslam’da ilk vakfı› kimin yaptığını tartışmasını gündeme getirmiştir. Baz›lar›, Hz. Ömer’in malın› vakfetmesini, bazıları da Muhayrık’ın Hz. Peygamber’e vasiyet edip onun da Müslümanlara vakfetmesini ilk uygulama olarak kabul etmesidir.

0 100

 

2016 yılının son aylarında Kaliforniya’da, Afrika kökenli Müslüman kardeşlerin bir akademisini ziyaret etmiştik.

Cuma namazını da onların mescidinde kıldık. Hatip hutbe okurken benin yanıma bir sandalye koydular. Resmi giyimli bir beyaz zat gelip oturdu.

İçimden ‘her halde yeni Müslüman olacak birisi’ diye geçirdim. Biz namaz kılarken o hep oturuyordu. Namazdan sonra onu İmam Efendi yanına çağırdı. Öne çıkıp, kendisinin o şehrin savcısı olduğunu söyledikten sonra şöyle dedi:

“Birkaç gün önce okula giden kızım, baktım boynuna taktığı Davud yıldızlı kolyesini çıkarıp sakladı. Sebebini sordum. Seçim konuşmaları münasebetiyle bir kısım siyasilerin nefret söylemleriyle dindar başörtülü Müslüman öğrencilere saldırı olmuş. Biz, halk olarak dik duralım. Siyasiler gelip geçicidir. Ben Museviyim, sizler Müslümansınız bir saldırı olursa bana gelin, bana ulaşamazsanız benim yardımcım bak burada sizin bir arkadaşınız, ona söyleyin. Kanunsuzların hep beraber hakkından gelelim.”

On sene önce Avustralya’da hem Ortodoks Musevilerin, hem Liberallerin sinagoglarına gitmiştik. Yedi-sekiz sene önce bir grup Liberallerle Ercan Karakoyun arkadaşımız Türkiye gezisi yapmıştı. Bir Cuma günü olduğu için başlarındaki Haham’dan Cuma namazı için müsaade istiyor. Haham “Ben de gelmek istiyorum” diyor. Beraber camiye gidiyorlar. Şadırvandan beraber abdest alıp caminin üst katına çıkıyorlar. Bir hoca vaaz ediyor. Ercan Bey de tercüme ediyor.

Hoca, Musa’dan bahsederek, Medyen’den ailesiyle, Allah’ın emriyle Mısır’a dönüyor… Gece karanlık, hava çok soğuk… Üşüyorlar… İleriden bir ateş gözlerine ilişiyor, Hz. Musa, ‘Ben gidip o ateşten bir kor getireyim burada ateş yakıp ısınalım’ diyor.

Ateşe yaklaşınca, Cenab-ı Hak, ‘Ey Musa! Burası Mukaddes Tuva Vadisi… Ayakkabılarını çıkar… Sana hitap eden muhakkak ki, Ben senin Rabbinim!.’ diyor…” Haham bunları dinleyince, Ercan Beye: “Ercan Bey, Burası Cami mi, yoksa Sinagog mu? Bu konuşan imam mı, yoksa haham mı?” diye soruyor… Evet çok müşterekler, çok ortak noktalar var!..

Samanyolu Haber’de 23 Haziran 2020 bahsettiğim Liberal Musevilerin hahamlarından “Ben Musevî Müslümanım” diyen Allen S. Maller, Muhayrıktan bahsetmişti. Haham Allen, kendisinden bahsedip onun bir haham olup Efendimiz’i (s.a.s.) tanıyınca Uhud savaşına katıldığını, hatta yaralandığını şehit olmadan önce bütün mal varlığını Peygamberimiz’in tasarrufuna verdiğini söylüyordu.

 

Muhayrık nasıl Müslüman oldu?

Bunun üzerine biraz araştırma yapınca şu bilgilere ulaştık:

Aslen Medine’de yaşayan Benî Kaynuka Kabîlesinin Sa’lebe b. Fıtyevn kolundan olan Muhayrık’ın asıl adı Huseyn’dır. Müslüman olunca Peygamber Efendimiz kendisine Abdullah ismini vermiştir.

Muhayrık Tevrat’ı iyi bilen ve geniş hurma bahçeleri bulunan zengin bir kişi idi. Hicri 3. ve Miladi 625. senesi Peygamber Efendimiz Uhud Savaşı için yola çıkınca Muhayrık da Yahudilere, “Hz. Muhammed’e yardım edelim” diye çağrıda bulundu. Onlar, “Bugün sebt (şabat) günüdür. Biz ona böyle bir günde yardım edemeyiz” deyince, o da onlara “Artık şabat günü diye bir şey kalmadı” diyerek Resulullah’ın huzuruna çıkıp Müslüman oldu.

Hemen peşinden kılıcını alıp Müslümanlarla birlikte savaşa katıldı. Bir süre sonra yaralandı ve mallarının tamamını Peygamber Efendimiz’e vasiyet etti, daha sonra da şehit oldu.

Peygamber Efendimiz, Uhud Savaşından dönünce, her biri sulak bölgelerdeki Beni Nadir arazileri arasında yer alan Mîseb, Sâfiye, Dellâl, Hasnâ, Burka, A’vaf (A’raf) ve Meşrubeti Ümmi İbrahim isimli hurma bahçelerini Müslümanların kullanması için vakfetti.

Hurmalıklar daha sonraki dönemlerde halifelerin tasarrufuna geçti. Muhayrık’ın hurma bahçelerinin Resulullah tarafından Müslümanlara vakfedilmesi, İslam’da ilk vakfı kimin yaptığı tartışmasını gündeme getirmiştir. Bazıları, Hz. Ömer’in malını vakfetmesini, bazıları da Muhayrık’ın Hz. Peygamber’e (S.A.S.) vasiyet edip onun da Müslümanlara vakfetmesini ilk uygulama olarak kabul etmiştir…

Haber Bültenimize Abone Olun
Haber bülteni aboneliğini istediğiniz zaman iptal edebilirsiniz.
error: Tüm içerik teliflidir. Kopyalanması yasaktır.